تردد آزاد در سراسر کشور؛ واقعیت یا شایعه برای پلاک اروند؟

در اواخر سال ۱۴۰۳، خبری در فضای مجازی دست به دست چرخید: «تردد خودروهای پلاک مناطق آزاد در سراسر کشور آزاد شد.» این خبر موجی از هیجان در میان صاحبان خودروهای پلاک اروندی ایجاد کرد. اما آیا این خبر درست است؟ پاسخ: بله، اما نه به این شکل ساده.

چه تصمیمی واقعاً گرفته شد؟

آنچه رخ داد این است: برای برخی مناطق آزاد، امکان صدور مجوز تردد موقت در سرزمین اصلی فراهم شد. این مجوز یک‌بار در سال، به مدت یک ماه و فقط برای مالک اصلی صادر می‌شود. منطقه آزاد اروند هم شامل همین قاعده است — اما اجرای آن در اروند، با توجه به ساختار گمرکی ویژه‌اش، تفاوت‌هایی دارد.

طبق قوانین تأیید شده در سال ۱۴۰۴، برای پلاک موقت اروند دو مرخصی یک‌ماهه در طول سال صادر می‌شود (نه یکی). این مرخصی باید از طریق سامانه مرخصی گمرک خرمشهر درخواست داده شود.

وضعیت فعلی برای پلاک اروند

طبق قوانین جاری در ۱۴۰۴:

• پلاک موقت اروند (کد ۳۷) صرفاً در محدوده استان خوزستان مجاز به تردد است
• خروج از استان بدون مجوز مرخصی، تخلف است و منجر به توقیف خودرو می‌شود
• دو بار مرخصی یک‌ماهه در سال قابل دریافت است
• مرخصی غیرقابل انتقال است — فقط مالک خودرو حق استفاده دارد
• نقل‌وانتقال خودروی گذرموقت کاملاً ممنوع است

چرا این محدودیت وجود دارد؟

دلیل اصلی جلوگیری از دور زدن تعرفه‌های گمرکی سرزمین اصلی است. اگر خودرویی با حقوق ورودی ۱۰ درصد وارد اروند شود و بتواند آزادانه در تهران، اصفهان یا مشهد تردد کند، عملاً تعرفه‌بندی گمرکی کشور از معنا تهی می‌شود. این محدودیت برای حفظ تعادل بازار خودرو در سرزمین اصلی است.

مقایسه با سایر مناطق آزاد

مناطق آزاد کیش و قشم برای خودروهای پلاک‌دار خود وضعیت مشابهی دارند. تفاوت اروند در این است که ساکنان یک استان بزرگ (خوزستان) از این خودروها استفاده می‌کنند — نه یک جزیره کوچک. برای اکثر نیازهای روزمره یک ساکن خوزستانی، استان با وسعت بیش از ۶۳ هزار کیلومتر مربع و شهرهای متعدد کافی است.

آیا تغییری در راه است؟

کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که در صورت اجرای کامل توصیه‌های کمیته تحقیق مجلس و شفافیت بیشتر در فرایند واردات اروند، دولت ممکن است در آینده تسهیلات بیشتری برای تردد این خودروها در نظر بگیرد. اما فعلاً، خریدار خودروی پلاک موقت اروند باید این واقعیت را بپذیرد: خودرویش برای استان خوزستان است، نه کل ایران.